Bir kişi bazı durumlarda hukuksal işlemlerini kendisi yapamayabilir. Bu durumda onun adına yapacak bir kişinin o kimsenin haklarını savunması ve işlerini takip etmesi gerekir. Kayyum; Türk Medeni Kanunu’nca belirlenmiş dürüstlük ilkesi ile hareket ederek, kendi çıkarlarına göre haklarını kullanmadan başka bir kişinin haklarını basiret ile idare eden kimsedir.
Kayyum Ne Demektir?
Türk Medeni Kanunu’na göre kayyum, belirli işleri başkasının yerine yapmak ya da mal varlığını yönetmek için atanan kişiye verilen addır. Erişkin bir birey; hastalığı, başka bir yerde ikamet etmesi ya da benzeri bir sebeple acele bir biçimde işini kendisi görebilecek ya da bir temsilci atayabilecek durumda değilse, herhangi bir işte yasal temsilcinin menfaati ile küçüğün ya da kısıtlının menfaati çatışıyorsa, yasal temsilcinin görevini yerine getirmesine bir engel varsa devlet tarafından kayyum atanmaktadır.
Kayyum’ın Yetkileri Nedir?
Bir kişiye kayyum atanması o kimsenin fiil ehliyetini etkilemez. Yasal danışmanlığa dair hükümler saklı tutulur. Kayyımın görev süresi ve ücreti vesayet makamı tarafından hazırlanır. Vesayet makanının talimatlarına atanmış olan kayyum her zaman uymak zorundadır. Kayyum yalnızca bir mal varlığının gözetimi ve yönetimi için görevlendirilmişse, sadece o mal varlığına ilişkin işlemleri yapabilmektedir. Yalnızca mal varlığı yönetimi için atanmayan kayyum, genellikle veli ile küçük, vasi ile kısıtlı arasında çıkar çatışmalarının yaşandığı durumlarda gerçek ya da tüzel kişilerin yöneticileri hakkında problemler çıktığı zamanda tayin edilebiliyor.
Açılmış mirasta bir hissedarın payını devralan ya da haczettiren ya da elinde mirasçıya karşı alınmış borç ödemeden aciz belgesi olan alacaklı kimse, sulh hakiminden bu mirasçının yerine paylaşmaya katılmak üzere bir kayyum atanmasını talep edebilir.
Kayyum Tayini İçin Nereye Başvuru Yapılır?
Adli mercilerde davası olan gayrimenkul malların tapu sahibi ya da hissedarlarından birine tebligat yapılmaması durumunda davada taraf oluşması ve bu tebligattan habersiz hissedarın haklarının korunması için dava açılan mahkeme tarafından kayyum atamaya yetkili Sulh Hukuk Hakimliğine müracaat eder.
Kayyumın Görevleri Nedir?
Kayyum olarak atanan en büyük mal memuru kendi kayyumlık görevi esnasında işlem ve eylemlerden kayyum atayan mahkemeye karşı sorumlu ve yükümlüdür. Mal memuru değişirse yeni atanan mal memuru değişikliği kayyum bürosunun yazısı ile Sulh Hukuk Hakimliğine bildirilir. Sulh Hukuk Hakimi ek karar ile yeni mal memurunu kayyum atar. Ayrıca kayyum atayan mahkemeye her takvim yılı sonunda faaliyet raporu vermek zorundadır. Kayyum idare ettiği malların ayni ile ilgili çeşitli icraatlarında örneğin; tevhit, kat mülkiyeti, kamulaştırma, ifraz, cins tahsisi gibi icraatlarında kayyım atayan mahkemeden icraattan önce mutlaka yetki ister.
